| Sıkca Sorulan
Sorular |
| |
| 1. LPG Nedir? |
| LPG, sıvı hale dönüştürülmüş
petrol gazıdır. Bizler LPG'yi mutfaklarımızda, banyolarımızda
tüpler içinde uzun yıllar kullandığımız için o'nu tüpgaz olarka
tanıdık. LPG'nin basınç uygulanarak sıvılaştırılması onun
hacmini 250 kat daha küçültüyor ve depolanmasını, taşınmasını
kolaylaştırıyor. LPG ısıtmada, aydınlatmada ve sanayide de
kullanıldı ve kullanılıyor. Ve şimdi beklide en önemli işlevini
görüyor LPG. O artık oto yakıtı. Otomobiller hayatımızın en
vazgeçilmez araçları ve yaşam kalitemizin en önemli göstergesi
durumunda. O bakımdan LPG'nin bu işlevi bizim için daha da önem
taşımaktadır. LPG, petrolün bir yan ürünüdür. Ayrıca doğalgazdan
da elde edilmektedir. Doğal hali renksizi ve kokusuz olan
LPG'nin depo ve tüplerde kaçak olup olmadığının fark edilmesi
için yapay olarak kokulandırılmaktadır. Otolarda kullanılan LPG,
egzostlardan çevreye asit ve karbon gibi atıklar saçmadığından,
diğer akaryakıtlar gibi hava kirletici değildir. Yine LPG'nin
motor yağını diğer yakıtlara göre daha az kirlettiği ve motor
ateşleme elemanlarını koruduğu, bundan dolayı da motor ömrünü
uzattığı uzmanlarca dile getirilmektedir. Tabi LPG'nin
tüketiciyi, özelikle de Türk tüketicisini en fazla ilgilendiren
yönü ucuz bir yakıt olmasıdır. |
| |
| 2. LPG Kullanmak Güvenlimidir? |
| TSE standartlarına uygun
malzeme kullanılırsa ve TSE'nin istediği şekilde montaj
yapılırsa LPG neden tehlikeli olsun ki? Aracımıza LPG
taktırdıktan sonra iş biraz bize kalıyor. Aracımızın LPG ile
ilgili bakım ve kontrollerini ihmal etmememiz gerekir. Bu bakım
ve kontrollerin neler olduğunu aşağıda açıklayacağız. LPG tüp
içerisinde basınç altında durduğu için bizlere ister istemez
ürperti veriyor ama, bizler bu tüpleri yıllar boyu
mutfaklarımızda banyolarımızda kullandık, halada kullananlarımız
çok. Bu tüpler patlarmı korkusu yersiz bir korkudur, zira,
LPG'nin kullanımına izin veren kurumlar bunun bilimsel analizini
yapmışlardır. Sonuçta LPG bütün dünyada kullanılmaktadır. LPG
tüpleri her türlü riske karşı dayanıklı yapılırlar. LPG
sisteminde benzinde olmayan güvenlik önlemleri vardır.
Türkiye'de otolarda kullanılan LPG sistemleri birebir AB
standartlarına sahiptir. Depolar 4 milimlik kalın saçtan imal
edilip, yüksek darbe testlerine tabi tutulmaktadır. Şu anda
Türkiye'de yapılan LPG dönüşümlerinin hepsi güvenlik açısından
kuralına uygun yapılmaktadır. TSE'si olmayan servislerde buna
dahildir. Aksi olursa, o aracın sızdırmazlık testinden geçmesi
mümkün olmaz. Her LPG'ci bunu bilir ve ona göre montaj yapar.
Hiçbir servis yaptığı işin geri gelmesini istemez. O bakımdan
otomobil sahiplerinin içi rahat olsun. Ancak bundan, TSE'ye
uygun her iş kalitelidir sonucu çıkmasın. Tabi ki her işte
olduğu gibi işini iyi yapan servislerin yanında, çürükleri de
olacaktır. |
| |
| 3. LPG'nin Motora Zararı
Varmıdır? |
| LPG benzine göre biraz kuru bir
yakıttır ve benzin gibi kurşun içermez. Bununda motor aşınmasını
biraz hızlandırabileceği söylenmektedir. Ne var ki LPG'nin
benzine göre artıları da vardır. O da yandığında asit ve karbon
gibi atıklar bırakmamasıdır. Bu özellik te motor yağının temiz
kalmasını sağlar ve aşınmayı önleyici ve koruyucu bir etkisi
sağlar. Bu da göz önünde tutulduğun da, LPGnin zaralı oladuğu
söylenemez. Ancak bizler şunu söylüyoruz; karbüratörlü araçları
sürekli gazla kullanmak, motorun benzinle temasını kesmek, bu
araçlarda, karbüratör, conta fitil ve hortum gibi elemanları
kurutur ve zamanla motor sağırlaşır, benzinle zor çalışmaya
başlar. Buna sebebiyet vermemek için, aracımızı arada bir
benzinle kısa süreli kullanmak yararlı olur. Sıralı sistem
kullanılan enjeksiyonlu araçlarda ilk çalışma benzinle olur ve
motorun benzinle teması kesilmez. Dolayısıyla bu araçlarda zaten
kuruma söz konusu olmaz ve LPG'nin enjeksiyonlu araçlarda hiçbir
yan etkisi olmaz. |
| |
| 4. LPG Aracı Çekişten Düşürürmü? |
| Öncelikle şunu söyleyelim ki
artık LPG dönüşümü yaptıran araçların yüzde 90'ı full
enjeksiyonlu ve bunlara uygulanan yeni nesil sıralı sistemler
performans açısından benzini aratmamaktadır. Doğrudur
karbüratörlü araçlarda bir miktar güç kaybı söz konusu idi
ancak, bu araçlar her geçen gün azalmakta ve bir gün hiç
olmayacak. Kaldı ki karbüratörlü araçlarda dahi doğru bir
montajla ve kaliteli yakıt kullanmak suretiyle yaşanan o kısmi
güç kaybı önlenebilmektedir. Kaliteli yakıttan bahsettik; 2007
senesine kadar piyasada oldukça fazla ruhsatsız gaz istasyonu
vardı ve kalitesiz gazlar ortalıkta kol geziyordu. 2007 yılında
lisanssız çalışan istasyonlar kapatılarak LPG piyasası kontrol
altına alındı. Genede tüketici gaz alırken araştırma yapmalı ve
kaliteli gaz kullanmalıdır. Normalde Türkiye'de kullanılan LPG
%70 bütan, %30 propan içermektedir. Firmalar mevsimsel olarak bu
oranlarda değişiklik yaparak otogazın kalitesini
artırabilmektedirler. Dolayısıyla rekabet ortamında her zaman
iyinin daha iyisi bulunabilir. Bunun gibi her ne kadar LPG
montaj işide sıkı kurallara bağlandıysada mutlaka kalitelisi ve
kalitesizi olacaktır. Bunlara dikkat etmek lazım. Son olarak
şunu belirtelim; LPG'li bir aracın performansı doğru montajla ve
yakıt kalitsi ile yakından ilgilidir. |
| |
| 5. LPG Ne Kadar Ekonomiktir? |
| LPG, petrolün bir yan ürünü
olduğu için, dünyanın her yerinde benzin ve motorine göre daha
ucuzdur. Türkiyede'de LPG bir çok ülkeye göre daha pahalı
olmasına rağmen, LPG fiyatları benzinin neredeyse yarısı
kadardır. Aylara ve yıllara göre benzin ve LPG fiyatları
arsındaki açı değişiklik gösterse de, fark % 40- 45'in altına
düşmemektedir. 2007 yılında motorin fiyatlarında ki yükselmeler,
dizel araçların dahi LPG' ye çevrilmesini gündeme getirmiştir.
LPG' nin yaklaşık 15yıllık Türkiye serüveni göstermiştirki, bu
yakıt Türk tüketicisi için her zaman ucuz ve cazip bir yakıt
olmaya devam edecektir. |
| |
| 6. LPG Dönüşümü Nedir, Hangi
Araçlar LPG'ye Dönüştürülemez? |
| LPG Dönüşümü, kısaca, benzin
sisteminde hiçbir değişiklik yapılmadan araca takılan ikinci bir
yakıt sitemidir. LPG takılan araç her iki yakıtla da
kullanılabilir. LPG sistemini daha sonra çıkartarak aracı eski
orijinal haline çevrilebiliriz. LPG dönüşümü karbüratörlü ve
enjeksiyonlu olarak iki şekilde yapılmaktadır. Her iki sistemde
de LPG, regülatör denilen ve içerisinden sıcak su geçerek LPG'i
buharlaştıran ve basıncını atmosfer seviyesine düşüren, halk
arsında LPG Beyni denilen bir parça vardır. Enjeksiyonlu
araçlara takılan sisteme sıralı sistem deniyor. Sıralı sistemde,
sistemi çalıştıran ve benzin sistemine entegre olmasını sağlayan
ikinci bir beyin vardır. Elektronik Kontrol Ünitesi denilen bu
beyin asıl beyindir. Tabi bu sitemin diğer ayırıdedici
elemanları gaz enjektörleridir. Her iki sistemde de gaz seviye
göstergesi vardır. Sıralı sistem ilk çalışmayı benzinle yapar ve
gaza otomatik kendisi geçer. Tek nokta enjeksiyonlu araçlara
normal karbüratörlü sistem uygulanır. LPG dönüşümü eski model
hava soğutmalı araçlara yapılamıyor. Yine eski bir teknoloji
olan mekanik enjektörlü araçlara da sıralı sistem yapılamıyor.
Yeni bir teknoloji olmasına rağmen direkt enjeksiyonlu motorlara
(GDI, TDI, FSI, TSI, TFSI tipi motorlar) şu anda sıralı sitsem
uymamaktadır. Ancak bu yönde çalışmalar olduğunu ve bazı
başarılı denemelerin yapıldığını duyuyoruz. |
| |
| 7. Ruhsata İşletme Nedir, Nasıl
Yapılır, Ne Kadara Maloluyor? |
| Türkiye'de LPG'nin araç
ruhsatına işletilmesi zorunludur. Ruhsata işletme, aracın benzin
ve LPG ile çalışabileceğinin ruhsata yazdırılması ve bir LPG
Sızdırmazlık Kartı alınmasından ibarettir. Bu işlemi
yaptırmayanlar araçlarını trafikte kaçak kullanmış olurlar ki
bunun cezai yaptırımı vardır. Ruhsat işletmesi, LPG montaj
faturası ve proje ile birlikte, fatura tarihinden itibaren bir
ay içinde yapılması gerekir, bir ayı geçerse cezaya girer. Üç
safhada yapılır: 1. Makine Mühendisleri Odası Kontrol
İstasyonundan Sızdırmazlık Raporu alınır, 2. Araç muayeneye
sokulur, 3. Aracın bağlı bulunduğu trafik şubesinden ruhsat
çıkartılır. Bu işlemlerin 2008 yılı itibarıyla tutarı 200 lira
civarındadır. MMO Kontrol İstasyonları, İstanbul Anadolu
Yakasında Kartal'da, Avrupa Yakasında ise Kemerburgaz ve
Beylikdüzündedir. |
| |
| 8. Araç LPG Projesi Nedir? |
| LPG Projesi araçların LPG'ye
dönüştürüldüğünün belgesidir denilebilir. Projeyi bu konuda
yetkili olan mühendisler yapabilir. Proje içerisinde, bir takım
teknik belgeler vardır. Aracın LPG dönüşümünü yapan servis
bunları vermekle yükümlüdür. Tabi öncelikli olarak fatura
verilmelidir. Araç sahipleri LPG'yi ruhsata işleteceği zaman
fatura ve proje ile birlikte ilgili kurumlara başvuru yapar. LPG
Projeleri verildiği il sınırları içinde geçerlidir. Bir şehirde
alınan proje ile bir başka şehirde LPG işletilemez. Ancak
Sızdırmazlık Raporu, projenin verildiği ilden alınırsa, o
takdirde başka bir ilde de işletilebilir. Projenin içerisinde
her yıl servis sahibi tarafından vize ettirilen belgeler olduğu
için, bir yıl geçince proje geçersiz hale gelir. Bir aracın LPG
projesi almış olması, o araca yapılan LPG dönüşümünün TSE ye
uygun yapıldığını gösterir. |
| |
| 9. LPG Dönüşümünü Yaptırırken
Nelere Dikkat Etmeli? |
| Her işte olduğu gibi, LPG
Dönüşümünde de işi ehline vermelidir. LPG'nin tehlikeleri de göz
önüne alındığında bunun önemi daha da artmaktadır. Şunu hemen
belirtelim ki; şu anda tüm LPG servisleri standartlara uygunluk
açısından TSE'ye uygun dönüşüm yapmaktadırlar. Yukarıda da
belirttik, aksi halde yapılan iş sızdırmazlık istasyonundan geri
döner. Burada bir sorun yoktur. O halde otomobil sahiplerinin
dikkat edecekleri en önemli husus, fiyatın yanında işçilik ve
her yönüyle hizmet kalitesine bakmak olmalıdır. Tabi kullanılan
malzemelerin kalitesi önemlidir. Taklit malzemeler vardır
piyasada. Özellikle bakır boru ve hortum kalitesi, kullanılan
zira kitin markası bilinir ama, yardımcı malzeme ne kullanılıyor
bilinmez. Ve bir daha belirtelim ki TSE'ye uygun olan her şey
kaliteli olur düşüncesi eksik bir düşüncedir. |
| |
| 11. LPG Kit ve Parçalarının Bir
Standardı Varmıdır? |
| Türkiye'de şu anda kullanılan
LPG kit ve parçaları TSE ve AB standartlarındadır. Bunun dışında
bir şey olması mümkün olmaz, zira, sektörde sıkı bir denetim
yapılmaktadır. Bu anlamda Makine Mühendisleri Odası'nın
çalışmaları her türlü taktirin üzerindedir. Sızdırmazlık
İstasyonlarındaki MMO elemanları canla başla görevlerini
yapıyorlar ve en küçük bir standart dışılığa izin vermiyorlar.
Türkiye deki üretici firmalar da dünyaca kabul görmüş kalite
standartlarına uymaktadırlar, çünkü, bu standartlara uymadan
mallarını içeride ve dışarıda satmaları mümkün olmaz. Sözünü
ettiğimiz bu standartlar, TSE ve dünyaca kabul görmüş olan ve,
ECR 67- 01 olarak ifade edilen ürün kalite standartıdır.
Kullanıcı ve tüketicilerimizin bunları bilmesinde de yarar
verdır. |
| |
| 12. LPG'li Araçların Bakımı
Nasıl Olmalıdır? |
| Aracımıza LPG taktırmadan önce
ne gibi bakımlar yaptırıyor idiysek, LPG taktıktan sonra da bu
bakımlar aynen devam etmelidir. Bunun dışında LPG ile ilgilide
tabi ki yapılması gereken bir takım bakımlar vardır. Bunlar
öncelik derecesine göre şöyle sıralanabilir: 1. Öncelikle belli
periyotlarla mutlaka kaçak kontrolü taptırmalıdır. Kaçak
olabilecek birkaç bağlantı noktası vardır, bu noktalar kontrol
edilmelidir. Bu kontrolü sabun köpüğü ile kendimiz dahi
yapabiliriz. 2. Gaz filitreleri, yani gaz valfi filitresi ve gaz
enjektörleri filitresi 10 bin kilometrede bir değiştirilmelidir.
3. Buharlaştırıcı regülatörün yağ tortusu her 10 bin kilometrede
bir temizlenmeli, ayrı yapılmalıdır. 4. Her 10 bin kilometrede
gaz ve su hortumlarının kelepçeleri ile gaz borularının
rekorları kontrol edilip, gevşeme olup olmadığına bakılmalıdır.
5. Buharlaştırıcı regülatörün tamir takımı 40 bin kilometrede
değiştirilmeli ve ayarı yapılmalıdır. 6. Gaz ve su hortumlarının
50 binde değiştirmesi güvenlik açısından iyi olacaktır. 7.
Sıralı Sistemlerde enjektör tamir takımları 40 bin de değişmesi
gerekir. 8. 50 bin kilometrede LPG sisteminin kablo ve
tessisatları kontrol edilmeli gerek görülürse değişmelidir. |
| |
| 13. LPG'yi Aracımızdan
Çıkartabilirmiyiz? |
| LPG takılırken aracın benzin
sisteminde herhangi bir değişiklik yapılmamaktadır. LPG ikinci
bir yakıt sistemi olarak eklenmektedir. Dolayısıyla LPG'yi
tekrardan çıkartıp, aracımızı eski orijinal durumuna
getirebiliriz. Burada belki yaşayacağımız tek zorluk ve
katlanacağımız masraf, LPG'nin ruhsattan sildirilmesi olacaktır.
Bu işlem, LPG'yi ilk işletirken yaptığımızın hemen aynıdır.
Yalnız bu defa Sızdırmazlık Raporu alınmaz, ve bu sefer Montaj
Projesi değil de, Demontaj (söküm) Projesi yaptırılacaktır. |
| |
| |
|
|
|
